‘Benim çocuğum çok sorumlu’ II

2
460

Geçen hafta sorumluluğun tanımını yaparak, çocuğa “sorumluluk” kavramını onun dilinden nasıl anlatacağımızı konuşmuş ve bir dahaki sefere yaşamdan alıntılarla konuyu derinleştireceğimizi söylemiştik.

Genelde çocuğun “hiç sorumlu biri değil, sorumluluklarını hiç yerine getiremiyor” ifadelerine maruz kalması belli bir yaşı geçince, yani kendinin daha farkında olduğu yaklaşık 6-7 yaşlarında başlar. Nedense ebeveynler bunun öncesinde çocuğun sorumluluk sahibi olup olmadığı ile pek ilgilenmezler. Sanki bu yaşlardan önce çocuğun sorumluluk alması için gerek yokmuş gibi davranan ebeveynler bile vardır. Örneğin 2 yaşındaki çocuğunun oyuncaklarını “o daha küçük, anlamaz ki” diye ona toplatmayı teklif bile etmeyen anneler, çocuk büyüdüğünde ve odasını toplamadığında buna bir anlam verememektedir.

Çocuklar sorumlu bireyler olmayı doğdukları andan itibaren çevrelerinden özellikle anne-babalarından öğrenirler. Aynı zamanda anne-babalarının kendilerine verdikleri geri bildirimleri de bir referans noktası olarak kullanırlar. Bu geri bildirimler sorumluluk almaları gereken zamanlarda onlara yol gösteren iç ses olarak işlev görürler. İçeriden bir ses der ki, “onu şöyle yapmalısın, onu şöyle yap, boşver şimdi yapma sonra yaparsın”. Gördüğünüz gibi bu ses hep farklı konuşur. Sert olabilir, umursamaz olabilir, destekleyici olabilir, cezalandırıcı olabilir…

Çocuğunuzun sorumlu bir birey olmasını önemsiyorsanız,

– Siz sorumluluklarını yerine getiren biri misiniz? Değilseniz çocuğunuzdan bunu neden bekliyorsunuz? Öyleyseniz çocuğunuz da bunu sizden öğrenecektir.

– Siz sorumluluklarınızı yerine getirirken hangi iç sese göre yapıyorsunuz? Muhtemelen çocuğunuzun içinde de buna benzer bir iç ses oluşacaktır. Kolunu masaya çarptığında size “ben o masaya gününü gösteririm” dedirten bir iç sesiniz varsa, çocuğunuza “belki biraz daha dikkatli olabilirdim” dedirtecek iç sesini kazandırmanız pek de mümkün olmayacaktır.

– Kimi zaman siz sorumlu biri olduğunuzu düşünseniz de çocuğunuzun bir türlü sorumluluk sahibi olmayı öğrenemediğinden yakınabilirsiniz. Acaba sınır koymak ve neyi ne şekilde beklediğinizi belirtmek ile ilgili bir sıkıntı olabilir mi?

– Sorumluluğu olan şeyi yerine getirmediğinde sonuçlarının ne olacağı çocuğunuz için net mi?

– Çocuk bunu bilerek doğmaz. Zaman içinde öğrenir. Sorumluluk kavramını çabuk kavrayabileceği gibi zorlanacağı zamanlar da olacaktır. Siz bu konuda yeterince sabırlı mısınız? Ona öğrenmesi için gereken alanı sağlıyor musunuz?

– Onun sorumluluğunda olan bir şeyi yapmadığında onun yerine siz mi yapıyorsunuz? O zaman şu mesajı da gönderiyor olabilir misiniz? “Bunun senin sorumluluğun olduğunu söylüyorum ama canın istemezse bunu yerine getirmek zorunda değilsin yani aslında öyle söylesem de gerçekte bu senin sorumluluğun değil.”

Çocuklar bugün odalarını toplamayı öğrenirler, arkadaşlarıyla oynamayı, üzülmeyi, ağlamayı, mutlu olmayı, sonra ödevlerini yapmayı, bir işte çalışmayı, iyi ve farkındalığı olan, sağlıklı bir insan olmayı… en sonunda eğer izin verirsek kendi hayatlarının sorumluluğunu almayı… Zaten bu yüzden istemiyor muyuz sorumluluk almalarını?

Uzman Psikolog Nilay Göncü

2 YORUMLAR

  1. Güneşcim senin bu yazını okurken aklıma dünkü diyalogumuz geldi. İlkim Ada ile lego oynadık. Oynarken başka bir şey oynamak istedi. Be de ‘eğer oynamıcaksan Legoları kaldıralım’ dedim. Önce geldi birlikte kutunun içine koymaya başladık. Sonra doldurduğu kutuyu boşalttı ve toplamaya yanaşmadı. ‘Haydi birlikte toplayalım’ diye diye ben topladım. Toplamasam inatlaşmış olacaktım, yerler lego dolu, kendide toplamazdı. Toplayınca da yazıdaki gibi kendi sorumluluklarını belirlememiş oluyorum. Bu durumda nasıl davranmak doğru sence? Çok sevgiler

    • Selam Gözdecim, en güzeli oyunla toplamak. Anaokullarında çok güzel bir sistem var, birlikte şarkı söyleyerek topluyorlar. Bir toplama şarkısı belirleyip toplarken birlikte söyleyebilirsiniz. Bir ara bu yazıya da eklemem lazım. İşe yarayabilir:)
      sevgiler

CEVAP VER