Çocuğumuza empati kurmayı nasıl öğretebiliriz II

0
561

Geçen hafta yazımızda empati kurmanın öğrenilebilecek, geliştirilebilecek bir özellik olduğundan bahsettik. Peki çocuklarımızda empatiyi geliştirmek için neler yapabiliriz?

  • Empati kurabilmenin insan kişiliğinde gelişmiş bir aşama olduğunu ve aynı zamanda kişilik gelişiminde son derece önemli olduğunu ve öğrenilebilen bir şey olduğunu unutmayın. Empatinin düşünsel ve duygusal bir birleşimi vardır. Empati bir şeylere karşı sevgi hissetmenin önemli bir parçasıdır. Antisosyal davranış bozukluğu olan insanların empati kuramadıklarını görmekteyiz.
  • Çocuğunuzun empati kurma becerisini geliştirmek istiyorsanız öncelikle siz empati kurabiliyor musunuz, bunu çocuğunuza gösterebiliyor musunuz, bu sorulara odaklanın. Bir önceki yazımızda empati kurmanın temellerinin bebekliğin ilk zamanlarında geliştiğini belirtmiştik. Çocuklar sağlam bir duygusal kontrol merkezi ile doğmazlar. Bu merkez zaman içerisinde gelişir ve sağlıklı gelişimi anne-bebek arasındaki ilişkinin niteliğine, ebeveynlerin yaşadıkları olumsuz duyguların ne kadarını yansıttıklarına, bunları yansıtırken çocuğu ne kadar güvende hissettirdiklerine bağlıdır. Çocuğunuz sizin üzüldüğünüzü ya da kızdığınızı gördüğünde bunun ne kadarını onunla konuşabiliyorsunuz? Tamamını ona mı yansıtıyorsunuz? “bütün hırsımı çocuktan çıkarıyorum” ifadesi ne yazık ki bize çok da uzak değil. Çocuğa kaldıramayacağından fazlasını vermeniz onun kendini korumaya almak için olumsuz duyguları reddetmesine, görmemesine dolayısıyla kendi duygularına yabancı olmasına yol açacaktır. Oysa bir kişinin empatik olabilmesi için öncelikle kendi duygularını tanıyor olması gerekir. O zaman şimdi kendi duygularını nasıl tanır sorusuna odaklanalım.
  • Çocuğunuza olaylar karşısındaki duygularını sorarken, siz de kendi duygularınızdan bahsedin. Bunu rutin konuşmalarınızın içerisinde yaptığınız gibi sadece duygularınızı konuşmak için özel zamanlar yaratın. Örneğin tüm aile fertleri hep birlikte otururken “bugün başımızdan geçen ve bizi mutlu eden bir olayı konuşalım” deyip ardından siz o gün başınızdan geçen mutlu bir olayı anlatın. Çocuğunuzun sizi model almasına ve taklit etmesine izin verin.
  • Duyguları isimlendirin ve bu şekilde hissedildiğinde bedende nelerin değiştiğini anlatın. Böylece içinden gelen ve pek de anlayamadığı değişimleri isimlendirerek somutlaştırmak ona da iyi gelecektir ve karşısındaki kişinin duygularını anlayabilmek daha kolay olacaktır. Örneğin, çok korktun galiba, korkunca kalbimiz daha hızlı atar, nefes almakta zorlanırız, gibi.
  • Duygularını kontrol edebilmesini öğretin. Bu, empati kurabilmesi için önemli bir basamaktır. Bunu da çoğunlukla sizi örnek alarak öğrenecektir.
  • Birlikte kitap okuduğunuzda, kitaptaki kahramanların nasıl hissetmiş olabileceğinden konuşun. Bu şekilde “bir diğerinin” de hissedebildiğini görmüş olacaktır.

Empati kavramını anlatırken genelde söylenen bir tanımlama vardır; başkasının ayakkabısını giymek… Çocuğunuzun bunu yapabilmesi için öncelikle başkasının bir ayakkabısı olduğunu fark etmesi, sonra bunu giymeye cesaretinin olması, giydikten sonra da ne hissettiğini açıklayabilecek kelimelerinin olması gereklidir. Gerçek empati ancak böyle kurulabilir…

Uzman Psikolog Nilay Göncü

HENÜZ YORUM YOK

CEVAP VER