Çocuklara Pozitif Disiplin nasıl uygulanır?

0
474

Klinik Psikolog Pınar Mermer ile ‘Pozitif Disiplin Seminer Notları I. Bölümü‘ ve ‘Pozitif Disiplin Seminer Notları II. Bölümü’ geçtiğimiz hafta paylaşmıştım. Bu hafta III. bölüm ile devam ediyorum..

Yaşadığımız en büyük sıkıntılardan biri de çocuklarımızda aşırı-uç diye nitelendirebileceğimiz davranışları fark etmek. Pozitif disiplin düşünce sisteminde, bu gibi durumlarda, ‘bu neyin habercisi olabilir?’ şeklinde düşünebiliriz. Bunun ilerleyen hayatında ona bir faydası olur mu? Olursa nasıl bir faydası olabilir gibi.. Çünkü o anda bize ters gelen bu durum, ilerleyen yaşamında ona fayda sağlayacak bir konu da olabilir.

Çocuklar hayal kırıklığından nefret ederler; hayal kırıklığı elbette yaşatacağız ama kendi değerlerine yönelik hayal kırıklığı yaşamamalı. O bir şey anlatırken bir gözümüz telefona bakmamalı, ilgimiz onda olmalı. Dikkatimizi çekmek için bardağı fırlatmamalı. İnsanların önünde görünür olmam için ‘bardağı fırlatmam gerekir’ diye düşünmemeli.

Çatışma durumlarında ne yapmalı? 

Çatışma durumlarında önce sakinleşmek önemli, hem sizin hem de çocuğunuzun.. ‘Bu konuyu sakinleşince konuşalım‘ deyip konuyu bir süre için rafa kaldırmak daha sağlıklı bir iletişim biçimi. Sonrasında konuşurken iki taraf da kesinlikle sakin olmalı ve ‘yapılamaz davranış yerine aslında ne yapılabilir’ bu konuşulmalı.

Onun duygularından bahsetmek değerli. ‘Kardeşini kıskanmış olabilirsin ama ona vurman doğru bir davranış değil’. ‘Mesela elindeki oyuncağı istiyorsan bunu bana söyleyebilirsin ve ben sana yardımcı olabilirim’ gibi. Sakinleşip sakinleşmediğini anlamak için beşli bir derecelendirme çizebiliriz, beş en sinirli durumun bir de en sakin, ‘sen şimdi kendini nasıl hissediyorsun?’ diye bir çizgi çizmesini isteyebiliriz. Bu ona kendini ifade edebilmesi için araç yaratmaktır.

6 yaş öncesi mantık zaten olmadığı için çatışma durumlarında o noktadan ayırmak, yer değiştirmek, dikkatlerini başka bir şeye çekmek uygulanabilir bir çözüm yolu.

Ya da sakinleşme dairesi gibi bir kavram oluşturabiliriz. Bu dairede ne yapılacağına dair çocuğunuz önceden karar verebilir. Bu daire onun olmak istediği herhangi bir yer olabilir.

Çatışma durumları için öneriler;

1.Duygulardan bahsetmek çok kıymetli, çünkü duygulardan bahsedince sakinleşiyorlar.

‘Ağladın, kıskandın, ben seni duydum, ne yaşadığını anladım, öfkeli olabilirsin, sen kötü çocuk olduğundan değil şu an duygularını kontrol edemediğinden böyle davranıyorsun…’

2.Özür dilemek,

3. Ara vermek,

4. Arkadaşınla anlaşmazlığı çözmek için ‘sıra ile oynayabilirsiniz’..

5. İstenmeyen bir davranış gördüğünde ‘elini kaldır dur de’.

6. Bunu şimdi mi konuşalım aile toplantısında mı?

Aile toplantısı küçük çocuklar ile 2-3 dakika bile sürebilir. Ama bu süre zarfında müzik, tv, cep telefonu, gazete olmamalıdır. Aile toplantısında herkes aynı masa etrafında oturmalıdır.

positif-ebeveynlik

                                                          görsel:timesofmalta.com

Bazen cevabını bildiğiniz soruları çocuklarınıza sorabiliyoruz; ayakkabını kaldırdın mı? Ee görüyorsunuz kaldırmadığını neden soruyorsunuz o zaman?..

Bazen çocuklarla yalan dansı yapabiliyoruz. Bu gibi durumlarda çocuğu savunma yalanlarına itmiş oluyoruz. Örneğin karnesinde iki dersi başarısız ve okuldan size bilgi verdiler. Ama siz sanki hiç bilmiyormuş gibi bunu çocuğunuza soruyorsunuz, o ise aslında sorarken sizin bu konuyu bildiğinizi biliyor. Sonrasında bahaneler sıra ile geliyor. Çocuklarımıza bize yalan söylemeleri için hiç bir neden olmadığını çok net bir şekilde anlatmalı ve öğretmeliyiz.

Çocuğumuzla istemediğimiz bir durumla karşılaştığımızda sarf ettiğimiz; ‘Hayır aslında öyle demek istemedin, hayır bu sen değilsin’ maalesef çözüm olamıyor. Çünkü bu sizin çocuğunuz ve bu pakette o da var. Bu sana yakışmıyor ciddi bir yargı ifadesi ve yasaklama içeriyor.

Bazen kendi dilimizle olumsuz şartlanma yapabiliyoruz; çocuğa ‘hep böyle yapıyorsun ya da bunu hiç yapmıyorsun’ dediğimizde çocuk olumsuz şekilde şartlanıyor.

Özdisiplin nedir ? Çocuklara nasıl verebiliriz ?

Örneğin; şemsiyesini okulda unuttu, öneri; ‘yenisini almak için nasıl para biriktirebilirsin?’ 

Öz disiplinde çocuk kendi aldığı şeye daha çok değer veriyor. Tabi alınacak şeyin değeri çok yüksek olmamalı. Gerekiyorsa anne baba katkıda bulunmalı. Çocuğun 3tlsi varsa ve 300tllik birşey istiyorsa elbette destek olmak gerekiyor.

Örneğin 500tl’lik kot pantolon istiyorsa ve bu sizin bütçenizin üstündeyse; ‘Bu benim bütçeme uygun değil istiyorsan 80tl’lik bir kot pantolon alabiliriz diyebilmeliyiz. (Tabi bu bizim yemeyeyim içmeyeyim aman çocuklarım her şeyin en iyisine sahip olsun duygusuna biraz karşıt bir durum:))

Diyelim ki çocuğunuz oyuncağı kırmaya çalışıyor ve bunu kasıtlı yapıyor; ‘Oyuncağınla bir daha bu şekilde oynarsan onu kaldırmak zorunda kalırım. Bu oyuncağı 1 kere alabiliriz o yüzen dikkatli oynasan iyi olabilir’ gibi..

Anne baba konuşurken çocuk aslında herşeyi bir alıcı gibi dinliyor. Bizim tavır ve tutumlarımızdan dünyaya bakışımızdan çok etkileniyor. Eğer evde sürekli birbirini eleştiren ebeveynler varsa çocuk da eleştirel olabilir.

Örneğin; çocuğunuz evin içinde futbol oynuyor, ‘sence evde futbol oynarsan ne olur?’ diye sordunuz o da ‘birşeyler kırılabilir’ dedi. ‘Seni bu ara sinirlendiren birşeyler mi var, anlatmak ister misin ? gibi bir yaklaşım sergilenebilir.

Stres durumlarında beyne direkt olarak ‘diren!’ mesajı gidiyor. Gergin olduğunuz durumlarda otorite olma gücümüzü kötüye kullanmamalıyız.

Herkesin aslında bir ebeveyn destek hattına ihtiyacı var. Sinirlendiğimizde veya zorlandığımızda arayıp uzun uzun konuşabileceğimiz birilerine ihtiyacımız oluyor. Mutlaka sizi yargılamadan dinleyici birileri olmalı hayatımızda.

Problemi çözmek için problem çözme becerileri gerekiyor, aşağıdaki öneriler aslında çocuğun yaşına uygun, kendi kendine ve kendi için geliştirdiği bir sistemi oturtmak doğrultusunda;

1.Tüm dikkatini sakince konuya ver (tvyi kapat, ağlayan bebek varsa yan odaya vb)

2.Mutlaka duygulardan bahset, sen böyle hissettin ben böyle hissettim gibi.

3.Ne yapmaması değil ne yapmasını istediğinizi söyleyin.

4.Çözüm yolunu birlikte bulun. Çocuğu düşünmeye itelim, bir problem için o ne der, ne düşünür once onun fikrini alalım. (Sürekli biz çözümü söylersek problem çözme becerisi gelişmez)

5. Limit-sınır koymak. Ortak karara varmak ve o zaman bunu.. şöyle yapalım gibi.. Örneğin aşırı hareketlenince kulağımı 3 kez çekicem sen anla mesajımı demek..

6. Ne konuşuyorsan mutlaka uygula, uygulanmadığı taktirde ne olacağına çocukla birlikte karar ver. Ben anlaşmalara uymak istiyorum sence bu tip durumlarda ne yapalım diye sorabilirsiniz. Örneğin ipad ile oynama sınırı 30 dakika, uyardınız vermedi sınırı aştı ne olacak bu net olmalı.

7. Sürekli ve devamlı hale getirme ve bir alışkanlık olarak oturtma.

Son olarak evde anne baba ve çocuğun bakımı ile ilgilenen tüm kişilerin söylemleri ve davranışları tutarlı olmalı.

HENÜZ YORUM YOK

CEVAP VER